Je archief opbouwen

Een schaakarchief kan klein zijn, met alleen de partijen die je zelf gespeeld hebt, of groot, met die van toernooien over de hele wereld. Geen van beide kost iets: je eigen partijen heb je al, en die van anderen worden verzameld en gratis online gezet door mensen die dat al jaren doen. Deze pagina vertelt waar je ze vindt en wat je ermee kunt.

Alleen je eigen partijen

Dat is de eenvoudigste manier om te beginnen. De partijen die je online speelt, downloadt de app met de naam van je account; die van toernooien staan in de PGN-bestanden die veel organisatoren publiceren, of op je notatieformulieren, om over te nemen in de editor. Met een ingevuld profiel herkent de app ze, en daaruit ontstaan de statistieken, het repertoire en de verkenner over jou.

Ook de partijen van anderen

Een groter archief dient vooral twee dingen: je voorbereiden op wie je tegenkomt, en kijken hoe de sterksten spelen. De partijen van anderen komen naast de jouwe in het archief, zonder door elkaar te raken.

De volgende tegenstander

Veel toernooien publiceren indelingen en standen op chess-results.com: daar zie je wie je in de volgende ronde treft en in welke toernooien hij gespeeld heeft. Zijn FIDE-ID, als hij er een heeft, staat op de site van de FIDE, ratings.fide.com.

Zijn partijen kunnen uit verschillende hoeken komen. Speelt hij toernooien waarvan de partijen verzameld worden, dan staan ze in TWIC of in Lumbra’s GigaBase, hieronder; sommige organisatoren zetten ze ook op chess-results, dat een zoekfunctie voor partijen heeft en ze als PGN geeft. Speelt hij online en ken je de naam van zijn account, dan downloadt de import zijn partijen precies zoals de jouwe.

In de app vind je ze door hem op naam of op FIDE-ID te zoeken (zie Zoeken). Met Pro brengt zijn dossier zijn namen en accounts samen, laat het zien waar zijn partijen je repertoire treffen, en maakt het er een rapport van om door te nemen voordat je aan het bord gaat zitten.

De grote kampioenen

Rustig de partijen van de besten naspelen is een van de oudste manieren om te leren. Elke week worden er duizenden op hoog niveau gespeeld, en TWIC verzamelt ze; voor de geschiedenis is er Lumbra’s GigaBase; voor één kampioen in het bijzonder PGN Mentor.

In de app vindt de zoekfunctie ze op speler, toernooi of opening, en een dubbelklik opent een partij in de editor, waar de engine hem analyseert terwijl je erdoorheen loopt. Met Pro vertelt de verkenner je, vanuit de stelling op het bord, wat iedereen gespeeld heeft, niet alleen jij, en het zoeken op stelling vindt de partijen waarin een structuur of een eindspel voorkwam.

Waar je ze vindt

The Week in Chess

Sinds 1994 publiceert Mark Crowther elke week, meestal op maandag, The Week in Chess, voor iedereen TWIC: het nieuws en vooral de partijen van de toernooien van die week, een paar duizend per nummer, van die van de beste spelers ter wereld tot de opens. Elk nummer download je gratis vanaf de pagina TWIC Archive als .zip-bestand: een dubbelklik in de Finder pakt het uit, en daarin zit de PGN. De pagina Recent PGN heeft ook de bestanden van afzonderlijke toernooien van het afgelopen jaar.

Als je elke week het nieuwe nummer importeert, blijft het archief bij, en de partijen die net binnen zijn, staan in Laatste import, in de navigatiekolom.

Lumbra’s GigaBase

Lumbra’s GigaBase is het werk van één persoon, in zijn vrije tijd: meer dan twaalf miljoen partijen die aan het bord gespeeld zijn, opgeschoond en samengebracht uit tientallen bronnen, bonden, historische archieven, privéverzamelingen, en daarnaast meer dan zes miljoen online partijen, vooral van sterke spelers. Hij wordt elke maand bijgewerkt. De partijen van TWIC zitten er niet in: de twee bronnen vullen elkaar aan.

Op de pagina Downloads staan PGN-bestanden: alle partijen aan het bord (OTB Complete), alleen die tussen spelers boven 2400 (OTB Elite), veel lichter, of één jaar tegelijk. Ze zijn gecomprimeerd in .7z-formaat: je pakt ze uit met een programma als The Unarchiver, gratis in de Mac App Store. Voor het downloaden bevestig je de licentie: gratis voor persoonlijk gebruik, niet voor commercieel gebruik.

PGN Mentor

PGN Mentor heeft een bestand voor elk van zo’n 250 spelers, van Kasparov tot Carlsen, en een voor veel openingen: handig als je de partijen van één kampioen wilt en niet een hele database. Je downloadt ze gratis een voor een, als .zip-bestand.

Toernooien live

Veel toernooien op hoog niveau zijn live en gratis te volgen via de uitzendingen van lichess: vanaf de pagina van een toernooi download je de PGN van zijn partijen.

Ze importeren

Een PGN-bestand importeer je via het tabblad PGN-bestand van het venster Importeer partijen, of door het naar het hoofdvenster te slepen. De grootte maakt niet uit: ook een bestand met miljoenen partijen wordt stukje voor stukje gelezen, en de import loopt op de achtergrond, onder Taken op de achtergrond onderaan de navigatiekolom, terwijl je de app gebruikt. Een partij die je al hebt, komt er niet twee keer in. Met Importeer in komen de partijen uit één bron ook in een verzameling, zodat je ze allemaal bij elkaar terugvindt. Zie Partijen importeren.

Verschillende bronnen schrijven dezelfde speler op verschillende manieren. Heeft de partij zijn FIDE-ID, dan herkent de app hem toch; zonder ID telt hoe de naam geschreven is: zie De namen van de spelers.

De verzamelaars bedanken

Achter deze bronnen zitten mensen die er al jaren aan werken, vaak in hun eentje. Heb je er iets aan, dan helpt een donatie hen om door te gaan:

• TWIC leeft van reclame en donaties: via de site doneer je met PayPal, of met een bijdrage van 4 pond per maand.
• Lumbra’s GigaBase neemt graag een koffie aan via Buy Me a Coffee, en meldingen van fouten die je in de partijen vindt.
• lichess is gratis en zonder reclame, en draait op de donaties van wie het gebruikt.